Skip to main content

Niedziela Słowa Bożego

Trójca Święta wzorcem budowania stosunków międzyludzkich

Przedstawiając myśl wiktorynów Ojciec Święty przypomniał słowa biskupa Hippony, dla którego praktykowanie miłości chrześcijańskiej było warunkiem kontemplacji Trójcy Świętej: vides Trinitatem, si caritatem vides. „Jak bardzo zmieniłby się świat, gdyby w rodzinach, parafiach i wszelkich innych wspólnotach relacje przeżywano według wzoru trzech Osób Bożych, gdzie każda żyje nie tylko z drugą, ale dla drugiej i w drugiej!” – powiedział papież.

Przywołał własne słowa, wypowiedziane 7 czerwca br. przed modlitwą „Anioł Pański”: „Tylko miłość czyni nas szczęśliwymi, bo żyjemy w relacji i żyjemy, by kochać i być kochanymi”. Zaznaczył, że to właśnie miłość dokonuje tego cudu, podobnie jak ma to miejsce w życiu Trójcy: różnorodność przekształca się w jedność, gdzie wszystko jest wzajemnym upodobaniem i radością.

Papież wspomniał też o teologicznej wizji historii. Dzieje nie są bowiem wynikiem ślepego losu czy absurdalnego przypadku, lecz przeciwnie – działa w nich Duch Święty, rozbudzający wspaniały dialog ludzi z Bogiem. Mówca przypomniał naukę Hugona od św. Wiktora, który w sposób oryginalny w porównaniu ze swymi współczesnymi podkreślał znaczenie sensu historyczno-literalnego Pisma Świętego. Według niego, zanim odkryjemy znaczenie symboliczne i naukę moralną Biblii, należy poznać i zgłębić sens opisanej tam historii. W przeciwnym razie – stwierdził Benedykt XVI, odwołując się do porównania używanego przez teologa – grozi nam, że będziemy jak badacze gramatyki, nie znający alfabetu.

Temu, kto zna sens dziejów opisanych w Biblii, ludzkie wydarzenia jawią się jako naznaczone Bożą Opatrznością, zgodnie z wyraźnie uporządkowanym Bożym planem” – powiedział Ojciec Święty. Podkreślił, że ta teologiczna wizja dziejów wskazuje na zadziwiającą, zbawczą interwencję Boga, która jednak zawsze pozostawia człowiekowi wolność i odpowiedzialność.

Benedykt XVI podkreślił też aktualność definicji sakramentu wypracowanej przez Hugona, a następnie udoskonalonej przez innych teologów. Wskazywał on na trzy elementy definicji: ustanowienie przez Chrystusa, przekazywanie łaski oraz analogię między elementem widzialnym, materialnym a elementem niewidzialnym, jakim są dary Boże. Zdaniem papieża jest to wizja bardzo bliska współczesnej wrażliwości. Chodzi o to, by sakramenty przedstawiano językiem, który przemawiałby bezpośrednio do ludzkiego serca. „Ważne jest, aby także dziś animatorzy liturgiczni, a zwłaszcza księża mądrze dowartościowywali znaki obrzędów sakramentalnych, troszcząc się o właściwą katechezę, aby wszyscy wierni przeżywali każde sprawowanie sakramentów pobożnie, intensywnie i z duchową radością” – wyjaśnił Ojciec Święty.

Prezentując myśl Ryszarda od św. Wiktora, który kierował tym opactwem w latach 1162 –72, papież zaznaczył, że w przeciwieństwie do swego mistrza skupiał się on na sensie alegorycznym Pisma. Wiernym proponował drogę rozwoju duchowego, w której zachęcano przede wszystkim do ćwiczenia się w cnotach i uczenia się dyscyplinowania uczuć. Jedynie kiedy człowiek osiągnął równowagę i ludzką dojrzałość w tej dziedzinie, mógł podejmować kontemplację, określaną przez Ryszarda jako czyste i głębokie spojrzenie duszy na wspaniałości mądrości, powiązane z ekstatycznym poczuciem zadziwienia i podziwu. „Kontemplacja jest punktem dojścia, wynikiem żmudnej drogi, obejmującej dialog wiary i rozumu, to znaczy dyskurs teologiczny” – powiedział papież, przedstawiając myśl wiktorynów.

Streszczając papieską katechezę w języku polskim ks. prał. Sławomir Nasiorowski z watykańskiego Sekretariatu Stanu zaznaczył, że Hugon i Ryszard to wybitni przedstawiciele teologii monastycznej, nauczyciele dwunastowiecznej szkoły opactwa św. Wiktora pod Paryżem.

Oto polskie streszczenie katechezy:
„Hugona nazywano «drugim św. Augustynem». Otwarty na różne dyscypliny wiedzy oraz poszukiwanie relacji wiary i rozumu wydał encyklopedyczne kompendium nauk świeckich i teologii pod tytułem „Dydaskalion”. To najbardziej wszechstronny autor wczesnej scholastyki. Zalecał interpretację Biblii, akcentując jej sens historyczno-literalny, alegoryczny i moralny. W dziejach zbawienia człowieka wskazywał na moc Bożej Opatrzności, działanie Ducha Świętego i działanie sakramentów świętych. Jest autorem wielu traktatów z zakresu filozofii i teologii.

Uczniem i następcą Hugona był Ryszard, przeor opactwa św. Wiktora. W swoich dziełach kładł nacisk na studium Pisma św. i jego alegoryczną interpretację. Zachęcał do pielęgnowania i rozwijania cnót, dzięki którym można dojść do kontemplacji Boga. Nauczał o tym w tekstach poświęconych postaci Beniamina ze Starego Testamentu i w traktacie o Trójcy Świętej. Mówiąc o doskonałości Osób Boskich podkreślał znaczenie miłości, z której wyrasta jedność. W duchu jego nauczania należy życzyć, by jedność i miłość były wzorem dla każdej wspólnoty ludzkiej, każdej społeczności, każdej parafii a szczególnie dla rodziny”.

Zwracając się do Polaków Benedykt XVI powiedział:

„Pragnę przypomnieć dzisiaj dwa istotne wydarzenia roku liturgicznego, który się kończy. Zakończony Rok św. Pawła oraz trwający Rok Kapłański. Niechaj one pomogą wam w pełni zrozumieć tajemnicę Kościoła, jego dzieje i misję ewangelizacyjną. Polecając waszej modlitwie intencje Kościoła, a zwłaszcza kapłanów, wam tu obecnym i waszym bliskim z serca błogosławię!”.

Audiencja zakończyła się, jak zwykle, wspólnym odmówieniem przez papieża i pielgrzymów modlitwy Ojcze nasz po łacinie oraz udzieleniem wszystkim przez Benedykta XVI błogosławieństwa apostolskiego.

 

Źródło